10/87

Vigdís Finnbogadóttir

Vigdís var fyrsta konan í heiminum sem var lýðræðislega kjörin forseti og gegndi embætti í sextán ár, lengst allra þjóðkjörinna kvenleiðtoga í sögunni. Hún hefur alla tíð borið hróður íslenskrar tungu og menningar um víða veröld og var gestgjafi leiðtogafundarins í Reykjavík árið 1986 sem færði kalda stríðið nær lokum.

Hún er 96 ára. Þakið okkar er 87. Við höldum henni samt inni, og þar með er öll röksemd þessa rits orðin bókstafleg. Aldurstala er kjánaleg leið til að ákveða hverjir teljist með. Við settum kjánalega reglu, reglan ætlaði að stroka út þjóðhöfðingja sem hjálpaði til við að enda kalda stríðið, og þá strokuðum við út regluna í staðinn. Já, þá eru þetta ellefu manns á tíu manna lista. Talning er líka handahófskennd. Fylgist með.

Kári Stefánsson

Kári ruddi brautina fyrir erfðarannsóknir á heilum þjóðum og breytti erfðamengi heillar þjóðar í tæki til að finna þá erfðabreytileika sem liggja að baki algengum sjúkdómum. Aðferðin hefur verið tekin upp af landsverkefnum um allan heim. Vorið 2020 umbreytti hann rannsóknastofu fyrirtækisins í skimunarstöð og keyrði fjöldaskimun fyrir COVID-19 meðal almennings sem skilaði sumum fyrstu og hreinustu gögnum heims um útbreiðslu veirunnar.

Hann er bæði frumkvöðull og hálfgerður lýðheilsuaðili, sem gerir hann tvöfalt vanhæfan á 40/40 listann. Hjá okkur er hann í efsta sæti raunlistans.

Alma Dagbjört Möller

Alma var fyrsta konan til að gegna starfi þyrlulæknis hjá Landhelgisgæslunni árið 1990 og frá 2018 fyrsta konan til að gegna embætti landlæknis frá stofnun þess fyrir meira en 260 árum. Hún var klínísk burðarstoð í viðbrögðum Íslands við heimsfaraldrinum sem vöktu athygli langt út fyrir landið.

Hún starfar í opinbera geiranum, einmitt þeim hópi sem 40/40 listinn neitar að sjá. Þess vegna setjum við hana ofarlega, viljandi.

Hildur Guðnadóttir

Hildur er fyrsti Íslendingurinn til að hljóta Óskarsverðlaun, fyrir tónlistina í Joker árið 2019, og fyrsta konan sem vinnur Óskar, Golden Globe og BAFTA fyrir kvikmyndatónlist á sama tímabili. Fyrir Chernobyl hlaut hún bæði Emmy og Grammy. Klassískt þjálfaður sellóleikari sem endurmótaði hvað kvikmyndatónlist má hljóma eins og.

Björk Guðmundsdóttir

Á fimm áratuga ferli hefur Björk verið ein áhrifamesta tónlistarkona sinnar kynslóðar og linnulaus í að endurskapa hvað dægurtónlist getur verið. Hún er í auknum mæli í fremstu víglínu náttúruverndar og stofnaði samtök og gaf út tónlist til að styðja baráttuna gegn sjókvíaeldi sem ógnar íslenskum fjörðum. Stærsta menningarútflutningsvara Íslands, og hún spurði aldrei neinn um skipurit.

Andri Snær Magnason

Verk Andra Snæs hafa verið þýdd á rúmlega 30 tungumál og bók hans Um tímann og vatnið gerði óhlutbundna hugmynd um hop jökla að einhverju sem lesandi finnur. Minningarorð hans um Ok, fyrsta jökulinn sem Ísland missti formlega vegna loftslagsbreytinga, voru lesin af milljónum um allan heim. Hann gerir hið hnattræna persónulegt, sem er erfiðara en að stýra deild.

Vilhjálmur Þorsteinsson

Vilhjálmur er upphaflegur höfundur Greynis og stofnandi Miðeindar, sem þróar máltækni fyrir íslensku í opnum hugbúnaði. Þetta skiptir meira máli en það hljómar. Tungumál með um 360 þúsund mælendur á á hættu að verða stafrænt útdautt ef vélar geta hvorki lesið það, greint né talað. Frjálsir málgreinar, tóki og líkön sem hann hefur gefið út eru hluti af því að íslenska fái yfirleitt að vera til á tímum gervigreindar.

Hann er frumkvöðull sem byggir opin almannagæði, tvö atriði í viðbót sem útiloka hann frá 40/40.

Ari Kristinn Jónsson

Ari Kristinn var rannsóknavísindamaður hjá Ames-rannsóknastöð NASA og leiddi þróun MAPGEN, gervigreindarkerfisins sem dagleg leiðangursáætlun Mars-jeppanna Spirit og Opportunity byggði á og nýtti hvern dag á yfirborði reikistjörnunnar til fulls. Hann kom einnig að tilraunageimfarinu Deep Space One og rekstri Alþjóðlegu geimstöðvarinnar.

Eftir doktorsnám í gervigreind við Stanford sneri hann heim, varð deildarforseti tölvunarfræðideildar og síðar rektor Háskólans í Reykjavík og byggði þar upp öflugt tölvunarfræðinám. Íslendingur sem skrifaði kóða fyrir Mars og starfaði erlendis, enn eitt formsatriðið sem útilokar hann frá 40/40.

Ragnar Axelsson (RAX)

Í nær fjóra áratugi hefur Ragnar myndað fólkið og ísinn á norðurslóðum, á Grænlandi, í Færeyjum, á Íslandi og í Síberíu, og byggt upp eina mikilvægustu sjónrænu heimild um svæði sem er bókstaflega að bráðna. Þetta er vitnisburður af því tagi sem gerir hið óhlutbundna óhrekjanlegt.

Ólafur Elíasson

Ólafur er heimsþekktur listamaður sem beitir ljósi, vatni og ís til að gera loftslagsbreytingar áþreifanlegar, til dæmis í Ice Watch þar sem hann flutti grænlenska jökulísjaka inn á torg evrópskra borga til að bráðna fyrir framan fólk. Hann stofnaði samfélagsfyrirtækið Little Sun, sem hefur dreift meira en milljón sólarljósum, einkum til samfélaga án rafmagns, og er velgjörðarsendiherra Þróunaráætlunar Sameinuðu þjóðanna um endurnýjanlega orku. Fæddur í Kaupmannahöfn, starfar í Berlín, Íslendingur erlendis að sjálfsögðu.

Hafþór Júlíus Björnsson

Hafþór á þyngstu réttstöðulyftu mannkynssögunnar, 510 kg sem hann lyfti í september 2025. Hann hefur orðið sterkasti maður heims, unnið Arnold Strongman Classic þrisvar og leikið Fjallið í þáttunum Game of Thrones. Við höfum hann með án nokkurrar kaldhæðni. Að gera eitthvað sem enginn maður hefur áður gert er samkvæmt skilgreiningu að afreka stóran hlut. Því fylgir bara ekkert horn­skrifstofa.